سودجویی پلتفرم‌های آنلاین طلا از بهم ریختگی بازار

 ‌به گزارش « تجارت آسیا» در سال‌های اخیر به ویژه یک سال گذشته، گسترش فعالیت پلتفرم‌های آنلاین فروش طلا و تبلیغات گسترده آن‌ها در رسانه‌های رسمی و فضای شهری، توجه افکار عمومی و فعالان صنفی را به خود جلب کرده و این پلتفرم‌ها با وعده‌هایی مانند فروش طلا بدون اجرت بدون سود بدون مالیات و تحویل در محل، توانستند اعتماد بخش قابل توجهی از مردم و جامعه را به خود جلب کنند.

اما همزمان نگرانی‌های جدی درباره نبود پشتوانه واقعی طلا، خالی‌فروشی، نبود شفافیت در قیمت‌گذاری و تاثیر این فعالیت‌ها بر بازار رسمی معاملات طلای کشور و همچنین نگرانی‌هایی درباره سرمایه مردم و تولید صنایع طلا مطرح می‌شود.

از سوی دیگر با ورود نهادهای نظارتی و تدوین دستورالعمل‌های جدید (طی ماه‌های اخیر)، ابعاد تازه‌ای از عملکرد این پلتفرم‌ها از الزام به سپرده‌گذاری شمش استاندارد در بانک‌ها گرفته تا تعیین تکلیف نحوه تحویل طلا به مصرف‌کننده و سازوکار قیمت‌گذاری، آشکار شده است.

با این حال همچنان پرسش‌های مهمی درباره میزان پایبندی پلتفرم‌ها به این ضوابط، آثار اقتصادی فعالیت آن‌ها و از همه مهتر اثرگذاری این بخش از کسب و کارهای مجازی بر ایجاد بازارهای غیر واقعی باقی مانده است.

در این رابطه، سید حجت شفائی – رئیس اتحادیه تولیدکنندگان و صادرکنندگان طلا و جواهر نقره و سنگ های قیمتی ایران در تشریح ریشه‌های این مشکلات و وضعیت صنعت طلا در سایه ظهور پلتفرم‌های آنلاین فروش طلا گفت: تقریبا از سال گذشته بود که در سطح شهر، حتی در صداوسیما و شبکه‌های خانگی، تبلیغات گسترده‌ای از پلتفرم‌هایی دیده می‌شد که ادعا می‌کردند طلا به هر میزان و هر مقدار، بدون سود، بدون اجرت و بدون مالیات، در منزل تحویل داده می‌شود. این موضوع واقعا جای تعجب داشت. وقتی چنین سطح گسترده‌ای از تبلیغات در کشور، رسانه‌ها و سطح شهر شکل می‌گیرد، مردم تصور می‌کنند این مجموعه‌ها از همه فیلترهای نظارتی عبور کرده و مورد تایید هستند، چراکه همگی تبلیغات دارند؛ بنابراین اعتماد عمومی شکل گرفت و متاسفانه بسیاری از مردم جذب این پلتفرم‌ها شدند.

وی افزود: اما واقعیت آن است که این پلتفرم‌ها بدون هیچگونه دستورالعمل و ضوابط تعیین شده شروع به فعالیت کردند و در کنار آن حتی سرمایه‌ اولیه آنها هم از پول مردم بود نه پشتوانه طلای خودشان و فقط با داشتن مجوز اتحادیه کسب وکارهای مجازی که خود آن مجوز هم جای بحث داشته و دارد، پول را از مردم می‌گرفتند و به نوعی با پول مردم نوسان گیری می‌کردند؛ کمی بعد، برخی سازمان‌های نظارتی وارد شدند و بعد از اینکه فعالیت‌های آنها گسترده شد، به موضوع ورود کردند و این پلتفرم‌ها را موظف کردند که پولی را که از مردم می‌گیرند تبدیل به طلا کنند و آن را در بانک کارگشایی به عنوان پشتوانه طلا سپرده گذاری کنند.

فروش بدون پشتوانه؛ آغاز خالی‌فروشی پلتفرم‌ها بود

رئیس اتحادیه تولیدکنندگان و صادرکنندگان طلا و جواهر ایران بیان کرد: سئوال اصلی این است که این چه مدل و نوع از کسب‌وکار است؟ وقتی هیچ سرمایه‌ای وجود ندارد و قبل از اینکه اصلا پشتوانه طلا داشته باشند، صرفا از طریق سرمایه مردم اقدام به خرید و فروش طلا و بعدا طلا خریداری کنند و از این فاصله زمانی هم نوسان بگیرند و میزان قابل توجهی سود کسب کنند. همچنین چه کسانی از این ساختار معیوب حمایت کردند و می‌کنند که آنها بدون هیچ مانعی گسترش پیدا کردند؟

شفائی ادامه داد: در هر صورت بسیاری از این پلتفرم‌ها، مجبور شدند سرمایه‌ای را که از مردم دریافت کردند و تا آن روز از طریق خالی فروشی کسب درآمد داشتند، تبدیل به طلا کرده و در بانک کارگشایی قرار دهند؛ ما نیز در اتحادیه کشوری تولیدکنندگان و صادرکنندگان طلا و جواهر به نمایندگی از اتاق بازرگانی ایران در بسیاری از جلسات دولتی و حاکمیتی مربوط به این موضوع حضور داشتیم و از همان ابتدا اعلام کردیم که این مدل کسب وکار اشتباه است و منجر به آسیب به سرمایه مردم، صنعت تولید طلا، سرمایه ملی و در نهایت آسیب به پول ملی می‌شود.

وی افزود: جالب اینجاست که سال گذشته، پلتفرم‌ها برای خود ضوابطی نوشته و می‌خواستند هیئت عالی نظارت بر تشکل‌های صنفی و اصناف که در وزارت صمت تشکیل می‌شود (به ریاست معاون وزیر) این ضوابط را تصویب کند که ما مخالفت کردیم و خوشبختانه نمایندگان مجلس شورای اسلامی هم که ناظر بودند، از ما حمایت کردند و ایرادات زیادی مطرح شد و موضوع به وزارت اقتصاد و هیئت مقررات‌زدایی ارجاع و بعد از چند جلسه بررسی، کمیسیون اقتصادی ریاست جمهوری هیات دولت با نگاه وسیع‌تری به موضوع ورود کرد.

رئیس اتحادیه تولیدکنندگان و صادرکنندگان طلا و جواهر ایران تصریح کرد: در این حوزه جلسات متعددی برگزار و نهایتا دستورالعمل مصوب هیات دولت و با ابلاغ معاون اول ریاست جمهوری صادر شد که این موضوع را مدیریت کرد و پیشنهاد ما این بود که اگر قرار است پلتفرمی وجود داشته باشد، باید منجر به تقویت تولید شود، نه اینکه رقیب تولید باشد و شغل کاذب ایجاد کند؛ چراکه صنعت نیستند و عملا باعث به حاشیه رفتن تولید و خروج سرمایه از تولید می‌شوند.

شفائی ادامه داد: ما بارها مخالفت خود را با این روش خرید و فروش اعلام کردیم و پیشنهادها را به اتاق بازرگانی ایران وکمیسیون اقتصادی ریاست جمهوری ارائه دادیم و نتیجه مشورت‌ها این بود که هر کسی که صاحب پلتفرم است باید ابتدا از خود سرمایه شمش طلا طبق استاندارد ۸۷۱۸ داشته و در بانک یا صندوق مورد تایید بانک مرکزی بگذارد و به میزانی که فروخت از سپرده پلتفرم کم می‌شود؛ در حالی که ابتدا اصرار داشتند طلای آب‌شده تحویل بانک دهند که مخالفت کردیم و اعلام شد حتما باید شمش استاندارد طلا باشد، چراکه سازمان ملی استاندارد اساسا چیزی به نام طلای آب‌شده را به رسمیت نمی‌شناسد و حتی در این زمینه رسما نامه‌نگاری انجام داد.

وی گفت: در نهایت مقرر شد هر کسی که می‌خواهد پلتفرم داشته باشد، باید شمش استاندارد ۸۷۱۸ را به بانک یا صندوق تحویل دهد تا در زمان لازم بتواند آن را به مردم تحویل داده و همچنین مقرر شد طلای تحویلی به مصرف‌کننده به شکل پلاک و دارای کد استاندارد باشد و همان‌طور که تولیدکننده روی زیورآلات کد خود را حک می‌کند، آنها نیز دارای کد شناسایی تولیدکننده و حک شده باشد و طبق دستورالعمل ابلاغی هیچ پلتفرمی حق فروش و تحویل طلای آبشده و شمش به مشتری ندارد.

پلتفرم‌ها همچنان مانند گذشته به کار خود ادامه می‌دهند!

رئیس اتحادیه تولیدکنندگان و صادرکنندگان طلا و جواهر ایران افزود: متعاقب این موضوعات چارچوب اولیه در ابتدای نیمه دوم امسال ایجاد و مقرر شد پس از ابلاغ دستورالعمل و تنظیم ضوابط در هیات مقررات زدایی و تنظیم سامانه معاملاتی و نظارتی توسط بانک مرکزی، پلتفرم‌های موجود دو ماه فرصت داشته باشند تا خود را با آن تطبیق دهند، در غیر این صورت فعالیتشان ابطال خواهد شد، اما متاسفانه هنوز این ضوابط ابلاغ نشده و پلتفرم‌ها نیز به همان روش گذشته بدون ضابطه به فعالیت خود ادامه می‌دهند.